Âmünä tî Dambôngo tî pöpöködörö tëtî maränginza (FMI) afa atene kukûu düngö mosoro tî yângbö tî Ködörösêse tî Bêafrîka ayeke 27nî na pöpö tô âkêtê nî kwê (Kôdôrö nî ayeke 164 nî na yâ tî âködörô 191). Ködörösêse tî Tyêki ayeke na sêmolongö tî 41 nî (Wikipedia).
Ngarangâra tî fandoto tî mayngö-zo (human development index) sô atângbi âsopë ndê ndê (töngana mäbê tî nînga na gîgî, sêyângbangbo tî dïköngö-mbëtï, hîngängö-ndo, na ndoto tî sêdutï), Ködörösêse tî Bêafrîka ayeke 3 ködörö-yërë tî ndögîgî mobimba. Ködörösêse tî Tyêki ayeke tî lo na sêmolongö tî 28 nî (Wikipedia).
Ândângbâ pazîndâ
| Ködörö | Ködörösêse tî Bêafrîka | Ködörösêse tî Tyêki |
| Könöngö lê nî | km² 622 984 | km² 78 864 (fânî 8 na gbe nî |
| Wüngö tî halëzo | Âzo kûtu 6,1 | Âzo kûtu 10,9 (fânî ûse ahön) |
| Sêmimîi tî halëzo | Âzo 9 yâ km² | Âzo 136 yâ km² |
| Âyângâ | farânzi na sängö (yângâ tî Letäa ûse kwê) | tyêki |
| Särängö-nzapä | Âwasärängö nzapä tî âkötarä 35 % Âkätölîki 25% Âmänabê 25% Âmizilïmi 15% | Âla sô afa nzapä tî âla pëpe 79% Âkätölîki 9,3 % Âmänabê 2,4 % Âmbênî nzapä ndê 3 % |
| Bêli tî hötö | Hötö Ngawi (m 1 420) | Sněžka (m 1 602) |
| Marä Letäa | Ködörösêse tî Bêafrîka | Ködörösêse tî Tyêki |
| Kötä-gbätä | Bangî (âwagbätä nî kûtu 1) | Prâga (âwagbätä nî kûtu 1,4) |
| Kâpä tî sëkängö Letäa nî | 13 Kükürü 1960 (kâpä tî gängö ndepandäa yamba na Farânzi) | 1 Nienie 1993 |
| Maränginza | Farânga tî Bêafrîka (FCFA) | Kurôni tî Tyêki |
| Münä tî Könömï | ||
| PIB /waködörö | czk 7 956 (5 PIB/wk tî kêtê nî ahön kwê) | czk 647 083 (fânî 80 na ndüzü) |
| Na gbe tî maka tî yërë | Âwaködörö 71,6 % ayeke te yê na föndögö tî nginza sô ayeke na gbe tî dolär 2 na längö ôko | – |
| Ämünä tî sêdutï | ||
| Sêyângbangbo tî dïköngö-mbëtï | 37,5 % | 99,9 % (fânî ûse ahön) |
| Ngû tî nyöngö (sô zo alîngbi tî nyon) | lîtiri 7 000 /waködörö /ngû (tî waködörö ôko na yâ tî ngû ôko) | lîtiri 33 945 /waködôrô /ngû |
| Marä tî da | Âwaködörö 62 % alängö na yâ tî âda tî batakangi na pêrë 3,4 % na da tî birîki | |
| Sêndo tî sênî | ||
| Marä tî kobêla | SIDA, palüh, söngö yâ, sënë tî pepewüngö | |
| SIDA na pöpö tî âzo sô agä kötä awe | 4,7 % (11 ködörö tî ndögîgî sô awara awakobêla nî ahön mbâ) | 0,1 % |
| Tyangö-kôbe | 48 % tî halëzo nî ayeke bâa pâsi na kobêla tî tyangö-kôbe (9 sêmolongö nî na ndögîgî mobimba). | |
| Kötä körö | 540 pour 100.000 | |
| Sêyângbangbo tî mayngö nî na yâ tî ngû ôko. | 3,4 % | 0,004 % |
| Sêyâsâki tî kwâ tî âmôlengê tî gbe tî ngû okü. | 92 yâ 1000 sô a dü âla akûi.
| 3 yâ 1000 sô a dü âla akûi |
| Fö tî ngû tî âwaködörö nî | Ngû 15 | Ngû 43 (ahön fânî ota) |
| Wüngö tî âwaködörö ndâli tî wanganga ôko | 18660 | 270 (fânî 69 na gbenî) |
Alöndö na:
https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ct.html